Mag een vereffenaar de nalatenschap verdelen tijdens de vereffening?

Home » vereffening » Mag een vereffenaar de nalatenschap verdelen tijdens de vereffening?

Na een overlijden is het regelmatig noodzakelijk de nalatenschap te vereffenen. Dit is nodig wanneer erfgenamen de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard (en er geen uitzonderingen zijn). De erfgenamen zijn dan gezamenlijk verantwoordelijk voor de vereffening. Maar wanneer mag de nalatenschap dan worden daadwerkelijk worden verdeeld?

Er zijn weinig mensen met ervaring in de rol van vereffenaar. Sterker, in de praktijk zijn erfgenamen vaak voor de eerste maal in hun leven verantwoordelijk voor de vereffening. Het is dan lastig exact op de hoogte te zijn van alle spelregels die spelen rond de vereffening.

Zo kan het gebeuren dat de vereffenaars al tijdens de vereffening een deel van het saldo van de nalatenschap onder elkaar verdelen.

De vraag is: mag dat of niet?  

Verdelen vereffening

Als vereffenaar is het van belang om te beseffen wat het doel van de vereffening is: namelijk schuldeisers beschermen. Als er vermogen aanwezig is, dan moet dit vermogen in eerste instantie onder de schuldeisers worden verdeeld. Pas daarna komen de erfgenamen aan bod. 

Wat zegt de Hoge Raad?

De Hoge Raad zegt daar in haar uitspraak van 17 mei 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ3643, NJ 2013/488 het volgende over: “De erfgenamen hebben als vereffenaars tot taak de schulden van de nalatenschap te voldoen”.

Wat zegt de wetgever?

Ook de wetgever heeft zich over dit punt uitgelaten. In de parlementaire geschiedenis is te vinden dat “tot uitgangspunt dient te worden genomen dat de erfgenamen eerst de vereffening moeten voltooien voordat zij tot verdeling kunnen overgaan”. 

Als de erfgenamen vereffenaars zijn, dan moeten zij gezamenlijk de nalatenschap vereffenen. Starten zij met de verdeling van de nalatenschap nog voor schuldeisers zijn betaald, dan ontstaat een risico. Stel dat er aan het eind van de rit onvoldoende geld over is om de schulden te betalen, dan zouden de erfgenamen voor het tekort aansprakelijk kunnen worden gehouden.

Toch kan er in sommige gevallen wel tussentijds worden verdeeld. We noemen dit de partiële verdeling. Dit is mogelijk, wanneer duidelijk is dat er na de gedeeltelijke verdeling voldoende vermogen aanwezig blijft om alle schuldeisers te betalen. 

De uitspraak

De Hoge Raad heeft in een uitspraak van 19 mei 2017 geoordeeld dat de nalatenschap in principe eerst dient te worden vereffend voordat deze mag worden verdeeld. Echter, de Hoge Raad heeft een opening gegeven om partieel te kunnen verdelen: 

“Is de vereffening naar het oordeel van de rechter niet voltooid of is over de voltooiing onvoldoende uitsluitsel verkregen, dan dient de rechter in overleg met partijen te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om desondanks om de grondslag van de vordering en het verweer te beslissen op een wijze die ook voldoende rekening houdt met de belangen van de schuldeisers van de nalatenschap. Daarbij kon worden gedacht aan het aanhouden van de zaak tot dat alsnog vereffening heeft plaatsgevonden, aan een verdeling onder voorwaarden die de positie van de schuldeisers waarborgt, of aan een gedeeltelijke verdeling die de rechten van schuldeisers van de nalatenschap onverlet laat. Voorzover deelgenoten in de nalatenschap schuldeisers van de nalatenschap zijn, bestaat eventueel de mogelijkheid dat een aanspraak wordt betrokken in de verdeling”.

Met andere woorden: als een erfgenaam ook een vordering op de nalatenschap heeft, dan kan deze vordering bij de verdeling van de nalatenschap worden betrokken. 

De Hoge Raad zegt met zoveel woorden dat een tussentijdse (partiële) verdeling tijdens de vereffening mogelijk is onder de voorwaarde dat de rechten van de schuldeisers worden gewaarborgd.

Conclusie

Bestaat de vrees dat niet alle schuldeisers kunnen worden betaald? Dan is een tussentijdse verdeling niet toegestaan. Besluiten de vereffenaars toch tussentijds te verdelen? Dan bestaat de kans dat schuldeisers de vereffenaars aansprakelijk stellen voor het tekort. En dat is nu juist wat erfgenamen willen voorkomen door voor beneficiaire aanvaarding te kiezen.  

Krijgt u te maken met een complexe nalatenschap met schulden? Overweeg dan de hulp van een professionele vereffenaar in te schakelen. Erfrechtshulp geeft u gratis advies over de mogelijkheden.  

Heeft u problemen bij de verdeling van de erfenis?

Gespecialiseerde advocaatMr. Jan Damstra zet graag alle juridische mogelijkheden voor u op een rij.

Ervaren

Deskundig

Gratis eerste advies

Recente erfenis artikelen