Erfenis met schulden? – Wetgeving, voorbeelden en advies

Het verdelen van een erfenis is al ingewikkeld, maar wanneer er sprake is van schulden wordt nog vervelender. Als er geen testament is, is het niet altijd duidelijk wie opdraait voor het schuldbedrag. De erfgenaam is niet automatisch aansprakelijk, maar er zijn uitzonderingen.
Een nalatenschap is het totaal aan vermogen en schuld. Vaak is pas na enkele maanden duidelijk hoeveel geld er daarvan overblijft. Is dat bedrag minder dan wat er aan vermogen is nagelaten, dan is de erfenis dus een schuld.

Erfenis weigeren of aanvaarden?

Of u die schuld ook moet betalen, hangt af of u de erfenis aanvaardt of weigert. Wie de erfenis zuiver aanvaardt, zal moeten meebetalen aan de schuld, ook als dat uit privé-vermogen moet. Wie weigert, weigert ook de schuld. Beide opties zijn onomkeerbaar, dus denk er goed over na.

Erfenis beneficiair aanvaarden

Er is nog een derde optie, namelijk beneficiair aanvaarden. Dat kan als de erfgenaam niet zeker weet of er schulden zijn. Hij of zij krijgt dan drie maanden te tijd om uit te zoeken of er een schuld is. Na een wachttijd van drie maanden mag hij of zij beslissen om de schuld te aanvaarden of te weigeren.

Voorbeeld

Een moeder komt te overlijden en laat een vermogen van € 20.000,- na. Ze heeft een erfgenaam, die de erfenis zuiver aanvaardt. De woning blijkt echter onverkoopbaar en na een tijd is het vermogen opgegaan aan de betaling van de hypotheek. In eerste instantie had het kind recht op de volledige € 20.000,-, maar aangezien de hypotheek nog betaald moet worden, krijgt het kind niets.
Maar het wordt nog vervelender: omdat de hypotheekschuld geen geheim voor het kind moet zijn, kan er beroep worden gedaan op zijn privévermogen. Hij kon immers weten dat er een hypotheek op het huis stond. En zolang het huis niet is verkocht, moet hij dus de hypotheek van zijn overleden moeder betalen. Eventuele restschuld komt bovendien voor rekening van de erfgenaam.
Had hij de erfenis beneficiair aanvaard, dan had hij de schuld na drie maanden kunnen weigeren.

De wet bepaalt echter dat voor onvoorziene schulden een ontheffing geldt. Dat gaat ook op voor de erfgenaam die de erfenis zuiver aanvaardt. De erfgenaam kan dat via de kantonrechter regelen binnen drie maanden na overlijden. Belangrijke voorwaarde is dat de schulden onbekend zijn en dat de erfgenaam niets te verwijten valt. Een restschuld van een woning is dat bijvoorbeeld niet – die wordt geacht bekend te zijn.

Stilzwijgende aanvaarding

Het kan dus geen kwaad om een erfenis altijd beneficiair te aanvaarden. U moet dan alleen wel drie maanden wachten op het overgebleven vermogen. Dat wachten is belangrijk. Hebt u bijvoorbeeld al inboedel verkocht? Dan kan de rechter dat zien als een zuivere aanvaarding van de erfenis. Dat heet een stilzwijgende aanvaarding. U gedraagt zich als erfgenaam en erft dus ook eventuele schulden.

Wie betaalt de schulden na overlijden?

In principe betaalt de erfgenaam die de nalatenschap heeft aanvaard. Wanneer een erfgenaam weigert, komt de volgende in lijn aan de beurt. Als de kinderen hebben geweigerd, wordt bijvoorbeeld beroep gedaan op de kleinkinderen. Weigert iedereen de schuld, dan wordt die oninbaar en hebben schuldeisers niemand om het bedrag op te verhalen.
De volgorde is als volgt:

  1. Echtgenoot of geregistreerd partner
  2. Kinderen
  3. Ouders
  4. Broers en zussen
  5. Grootouders
  6. Overgrootouders
  7. De Nederlandse Staat

Als er niemand is die de erfenis aanvaardt, dan is uiteindelijk de Nederlandse Staat aansprakelijk voor de schulden die iemand nalaat.

Overigens kan een overlijdensrisicoverzekering voorkomen dat uw kinderen de dupe worden van uw hypotheekschuld. Bij de meeste banken is dat verwerkt in de rente.

Schulden na het overlijden van een vader of moeder

Bij het overlijden van een vader of moeder gaat de nalatenschap eerst naar de echtgenoot of geregistreerd partner. Is die er niet, of niet meer in leven, dan gaat de nalatenschap automatisch naar de kinderen. Ook als dit een schuld is.

Erfenis met schulden na overlijden partner

De schulden die een partner achterlaat, gaan automatisch naar de overgebleven echtgenoot. Maar ook hiervoor geldt: wanneer er onbekende schulden zijn, kan daarvoor een ontheffing worden aangevraagd. Bijvoorbeeld wanneer er online schulden zijn waar u als partner niets van wist.

Is er minder schuld dan vermogen, dan erft u ook de schulden. Die moeten dan meestal direct na overlijden betaald worden. Wanneer er meer schulden zijn dan vermogen, dan mag u als echtgenoot ook de erfenis verwerpen.

Erfenis met schulden bij overlijden broer of zus

Wanneer een overledene geen partner of kinderen achterlaat, gaat de erfenis naar andere familieleden. Als er sprake is van een schuld, dan kunnen schuldeisers ook bij zussen en broers uitkomen, bijvoorbeeld als de ouders niet meer leven of als die de erfenis hebben geweigerd.

Is uw broer of zus overleden en heeft u de erfenis aanvaard, dan bent u dus ook aansprakelijk voor de schulden. Maar ook hiervoor geldt: als er schulden zijn waar u geen weet van kon hebben, dan kunt u bij de kantonrechter binnen drie maanden ontheffing aanvragen.

Welke schulden worden kwijtgescholden bij overlijden?

De enige schuld die automatisch wordt kwijtgescholden bij overlijden is een studieschuld bij Dienst Uitvoerend Onderwijs (DUO). Wanneer die nog niet is afgelost bij overlijden, vervalt het schuldbedrag.

Heeft u problemen bij de verdeling van de erfenis?

Gespecialiseerde advocaatMr. Jan Damstra zet graag alle juridische mogelijkheden voor u op een rij.

Ervaren

Deskundig

Gratis eerste advies

Recente erfenis artikelen